Eko Uniejów

III Forum Ekologiczne

Podczas III Forum Ekologicznego w Kołobrzegu (14-16 września) odbyła się debata o roli samorządu w realizacji polityki środowiskowej państwa.

Było to tzw. Forum Marszałków Środowiskowych. Wzięli w nim udział Marzena Wodzińska – członek Zarządu Województwa Wielkopolskiego (jako moderator), Robert Grzywacz – członek Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego, Janina Ewa Orzełowska – wicemarszałek województwa mazowieckiego, Artur Bagieński – wicemarszałek województwa łódzkiego, a także Agata Binkowska – członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego. Marszałkowie zwrócili uwagę, że mimo narzucenia samorządom obowiązku realizacji programów ochrony powietrza, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) nie kontynuuje programów nakierowanych na wzrost efektywności energetycznej i ograniczenie emisji gazów, takich jak KAWKA czy RYŚ.

Program KAWKA ma na celu likwidację niskiej emisji. NFOŚiGW przeprowadził dotychczas 3 nabory, na które skierowano 400 mln zł (na I i II edycję NFOŚiGW przeznaczył prawie 280 mln zł), czyli cały budżet programu. W związku z wyczerpaniem się alokacji, nie była planowana kontynuacja programu. NFOŚiGW już wcześniej nie zakładał dalszych naborów w ramach KAWKI. W związku ze zobowiązaniami narzuconymi dyrektywą CAFE Narodowy Fundusz planował wydatkowanie środków do 2018 r. – tak, aby możliwe było spełnienie tych zobowiązań. NFOŚiGW tłumaczy, że 20 stycznia 2016 r. zakończył się ostatni, trzeci nabór i ta edycja nadal trwa w tym sensie, że finansowane są umowy podpisane w ramach tego programu.

Z kolei to ogólnopolski program RYŚ był nakierowany na termomodernizację budynków jednorodzinnych. Miał być wdrażany przez WFOŚiGW oraz banki. Zgodnie z harmonogramem, NFOŚiGW ogłosił nabory na pośredników. W ramach ostatniego naboru 100 mln zł było przeznaczone dla WFOŚiGW, a 300 mln zł zostało skierowane do banków. W naborach nie zgłosił się jednak żaden bank, który byłby skłonny obsługiwać program. Wnioski w ramach programu RYŚ złożyło 10 WFOŚiGW, co oznacza, że również nie wszystkie z 16 WFOŚiGW podjęły się tej roli. NFOŚiGW tłumaczy, że nie gwarantuje to wdrażania programu na terenie całej Polski.

NFOŚiGW wyjaśnia, że nie rezygnuje z programów wsparcia nakierowanych na ochronę powietrza. Pracuje nad nowymi instrumentami, dzięki którym możliwe będzie uzyskanie jeszcze lepszych efektów ekologicznych. Konkretne potrzeby w tej mierze oraz ewentualnie zakres nowych obszarów wsparcia zostaną zidentyfikowane po zakończeniu trwającego jeszcze w NFOŚiGW przeglądu programów priorytetowych – z uwzględnieniem potrzeb środowiskowych, dostępnych środków (w tym pochodzących z budżetu unijnego), dotychczasowych doświadczeń NFOŚiGW oraz możliwości finansowych Narodowego Funduszu.

Mimo to przedstawiciele zarządów województw wyrażają duże obawy, że wstrzymanie finansowania z krajowych środków mocno uderza w szanse powodzenia planów przyjmowanych przez samorządy. Wicemarszałek Artur Bagieński podkreślił, że kilka miejscowości z województwa łódzkiego znalazło się w niechlubnym rankingu 50 miast o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu w Europie. Polskie samorządy nie są zasobne – realizacja programów ochrony powietrza wymaga miksu wsparcia ze środków krajowych i europejskich.W związku z zastopowaniem programu RYŚ i brakiem zapowiedzi dotyczących programu KAWKA marszałkowie obawiają się o przyszłość wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Same pieniądze z samorządów wojewódzkich nie zaspokoją najpilniejszych potrzeb w tym zakresie.

Jerzy Gontarz